٩(๏̮͡๏)۶ Mỹ Hưng

A whole new world is waiting, it's mine for the taking. I know I can make it. Today my life begins.

Chia sẻ kinh nghiệm phỏng vấn Fulbright

Leave a comment

LTS: Như các bạn đã biết, hàng năm từ đầu tháng 5 đến cuối tháng 7, Fulbright sẽ đăng tin “tuyển dâu, kén rể” để tìm chọn dâu tài, rể giỏi sang Mẽo học. Mỗi năm có khoảng 400-500 nam thanh nữ tú nộp hồ sơ ứng tuyển, nhưng do số lượng “con đến tuổi cập kê “có hạn, nên Fulbright chỉ có thể “dựng vợ, gả chồng” cho khoảng 25 bạn mà thôi. Để lựa ra khoảng 25 dâu tài, rể giỏi, Fulbright tổ chức những cuộc phỏng vấn với khoảng 50 semi-finalist trên khắp cả nước. Như vậy có thể thấy, kỳ phỏng vấn đó quan trọng như thế nào với mỗi semi-finalist. Vượt qua vòng hồ sơ, giờ đây giây phút quyết định sẽ được đi du học Mỹ hay du học Mỹ Tho chính là kỳ phỏng vấn này. Do đó, để giúp các bạn Fulbright semi-finalists chuẩn bị tốt nhất cho kỳ phỏng vấn quan trọng đó, tôi viết bài viết này để chia sẻ kinh nghiệm của bản thân mình và từ những người khác để giúp các bạn chuẩn bị tốt cho kỳ phỏng vấn này. Bài viết này dành tặng cho các bạn semi-finalist sẽ phỏng vấn tháng 8 năm 2013 và các thế hệ Fulbright về sau.

 

 Phỏng vấn để làm gì?

 Khi làm một điều gì đó, tôi luôn có một thói quen đặt 1 câu hỏi cho chính mình là “làm việc này để làm gì?”. Câu trả lời luôn giúp tôi biết được mục đích của việc đó, mà khi mình biết mục đích thì khi đó mình sẽ biết cách để lựa chọn cách làm phù hợp với năng lực, hoàn cảnh của mình để đạt được mục đích đặt ra thay vì cắm đầu, cắm cổ vào làm ngay. Như các bạn biết, khi các bạn nộp hồ sơ để xét chọn, Fulbright chỉ biết các bạn thông qua những gì bạn điền vào application form, và các bài luận. Nhưng buổi phỏng vấn mục đích chính là để hiểu về bạn nhiều hơn, họ muốn bạn thể hiện được cái năng lực, cái cá tính, cái chuyên sâu của bạn, chứ nhỡ đâu bạn thuê người viết hộ các bài luận thì sao. Do vậy, kỳ phỏng vấn giống như là để Mr and Mrs. Fulbright lựa chọn dâu rể cho chuẩn, kẻo vớ phải chàng rể khai hồ sơ là giảng viên ĐH Bách Khoa Hà Nội, hai cụ chắc mẩm thằng này được, giảng viên đại học to, ai ngờ té ra là giảng viên khoa thể dục =)). Nói vậy để các bạn hiểu là cho dù bạn có cố gắng đánh bóng bản thân hay khua môi múa mép trong hồ sơ thế nào mà vòng phỏng vấn không thể hiện được điều gì ấn tượng thì chỉ có tạch. Có nhiều bạn viết giỏi nhưng nói dở thì nên rèn luyện cách trình bày ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu và đi thẳng vào vấn đề. Đừng ê a, nói lắp, đừng tào lao, chém gió. Fulbright không tuyển diễn giả hay người thuyết trình.

Bối cảnh của cuộc phỏng vấn?

 Buổi phỏng vấn không tổ chức ở ĐSQ Mỹ hay tòa nhà Rose Garden mà tổ chức ở 2 địa điểm phỏng vấn truyền thống của Fulbright là KS Daewoo ở Hà Nội và KS New World ở Sài Gòn. Phòng để phỏng vấn là phòng khá lớn, có 1 bộ bàn ghế và bạn sẽ ngồi đối mặt với 2 người phỏng vấn. Cái ghế ở HN khá là comfortable nên ngồi thoải mái, dễ chịu. Tùy theo số lượng người phải phỏng vấn mà có các phòng phỏng vấn khác nhau. Bạn được bảo vào phòng nào thì vào phòng đó, đừng lơ đãng mà đi lộn phòng.

Ai sẽ phỏng vấn bạn?

 Sẽ có 2 người phỏng vấn, có thể là 2 nam, 2 nữ, hoặc 1 nam – 1 nữ tùy phòng phỏng vấn. Họ có thể là người của sứ quán, hay một cựu Fulbrighters Việt Nam, hay 1 Fulbrighter người Mỹ đang ở Việt Nam hay là 1 giáo sư nào đó chẳng hạn. Cũng có thể là chị Nga, giám đốc Fulbright sẽ ngồi phỏng vấn các bạn. Hai người phỏng vấn bạn, thường thì họ có kiến thức chuyên môn về ngành mà bạn đang apply, hoặc chí ít là họ cũng có hiểu biết về ngành đó để hỏi bạn. Tuy vậy, các bạn hãy ghi nhớ câu nói nổi tiếng của Albert Einstein mà tôi rất thích đó là:

Do vậy, hãy cố gắng trình bày vấn đề một cách dễ hiểu nhất để 2 người phỏng vấn bạn có thể hiểu. Cứ cho như là họ là dân ngoại đạo và bạn đang cố gắng mô tả những dự định nghiên cứu chuyên ngành của bạn thì bạn nên trình bày nó sao cho nó dễ hiểu. Bạn dự định làm nghiên cứu về sinh học phân tử, hãy nói cho người ko làm cái đó cũng hiểu được. Bạn định làm về khoa học máy tính, hãy giải thích cho dân chuyên Ms Office biết cái bạn nào như thế nào. Tất nhiên bạn đừng lo lắng quá là người phỏng vấn họ không hiểu gì cả, vì dẫu sao như đã nói ở trên họ đều có liên quan tới ngành của bạn.

Và lưu ý, cho dù là 1 việt – 1 Mỹ hay 2 việt thì họ đều phỏng vấn bằng tiếng Anh, do vậy bạn nào còn yếu khâu phỏng vấn bằng tiếng Anh thì lo luyện tập phỏng vấn cho quen, chứ vào đấy nghe câu hỏi xong, cười hì hì và nói cho em giải thích bằng tiếng Việt được không, cái này khó giải thích bằng tiếng Anh quá, là dễ được bên kia mỉm cười lại và duyệt hồ sơ cho du học Mỹ Tho luôn =))

Nói chung là người phỏng vấn nice, nhưng có khi họ lại thích đóng “vai ác” một tí để thử thách khả năng tranh luận cũng như bảo vệ quan điểm lý tưởng của mình. Với các vai thế này cần phải thể hiện trái tim nóng, và cái đầu lạnh, kèm thêm cái mặt “lạnh như tờ USD” nữa thì tốt, đừng có mà mặt đỏ phừng phừng, quên xừ kiểm soát nhịp tim làm máu bốc lên đầu nhanh quá, mà chém gió, mà hùng hổ là đi Mỹ Tho cũng đừng có trách.

Cần chuẩn bị những gì?

Do tính chất của buổi phỏng vấn quan trọng, 5 ăn – 5 thua nên là các bạn semi-finalist lo lắng là đúng rồi. Thế nên các bạn semi-finalist năm nay liên tục giục tôi viết bài chia sẻ sớm. Do là bận công việc gia đình nên giờ mới có thời gian viết, xin lỗi vì các bạn phải làm “hươu cao cổ”. Kinh nghiệm của bản thân mình thì các bạn không cần phải lo lắng quá, hay chuẩn bị gì ghê quá cả. Lời khuyên của tôi là “Be yourself”. Có bạn đọc đến đoạn này nghĩ thầm, cái anh Thịnh này nói trừu tượng thế, Be Yourself là thế nào? Hehe, nói như cách người Nghệ Tĩnh là “có răng, nói rứa”, tức là bạn hãy thể hiện đúng những gì bạn có, không cần cường điệu, không cần tô son. Nếu bạn xứng đáng, thì học bổng sẽ thuộc về bạn thôi. Có cố gắng ôn luyện cũng chả biết ôn luyện cái gì, vì có quái gì đâu mà ôn. Ngày trước phỏng vấn, tôi cũng lo lắng lắm, lo quá hóa rảnh rỗi nên chơi Đế Chế với mới cậu bạn cùng KTX cho giải tỏa stress.

Có 2 điều mà tôi nghĩ các bạn nên làm là. Thứ nhất, đọc lại để hiểu về học bổng Fulbright. Mục đích của học bổng này để làm gì? Thử tưởng tượng Mr. Fulbright kén dâu, chọn rể mà hỏi là “cháu biết gì về con zai/ con gái rượu của bác” mà bạn bảo là cháu không biết thì đừng hòng lấy được con nhà người ta. Cái này là cái basic mà ai cũng cần biết, giống như đi phỏng vấn xin việc cũng vậy, họ sẽ hỏi bạn là bạn biết gì về công ty, về tập đoàn này. Chỉ khi bạn hiểu về nó 1 cách sâu sắc và thấu đáo bạn mới có thể thu phục được cảm tình ngay từ phút ban đầu. Vậy mục đích của học bổng Fulbright là gì? Nào các bạn semi-finalist không được lục tìm tài liệu, hãy thử trả lời xem bạn có nhớ hay không?

Vâng, mục đích chính của nó là thúc đẩy trao đổi văn hóa và giáo dục giữa 2 quốc gia, vậy bạn làm gì để giúp Fulbright đạt được sứ mệnh cao cả đó? Câu hỏi này đáng giá nghìn USD.

Thứ hai là đọc lại hồ sơ của mình, đọc cho kỹ vào, nếu có đoạn nào nhỡ chót nhờ người viế hộ hay xin ý tưởng của họ thì nhớ mà học cho thuộc, không khi vào phỏng vấn họ hỏi xoáy 1 cái là nhe răng cười tới 30 phút là phải gọi 115 của thím Kim Tiến cho đi tiêm vác-xin với xét nghiệm máu ở Hòa Đức thì chết =))

Khi vào phỏng vấn, trên tay người phỏng vấn chắc chắn là hồ sơ của bạn và các bài luận, họ sẽ hỏi vào cái đó rất nhiều, do vậy các bạn chịu khó mà đọc bài đó thật nhiều vào, đọc nhiều đến nỗi mà cái ánh đèn điện sợi quang xuyên qua cái kính dày mấy đi-ốp có thể làm xém cả tờ giấy ấy. LOL, I am kidding, you know. 

Ngoài ra, nên dành thời gian hỏi Mr. Google một chút để cập nhật tình hình thực tế hiện nay liên quan đến ngành của mình. Chả biết các bạn thế nào, chứ mình có thói quen xem thời sự 7h tối (nghe có vẻ giống các cụ phụ huynh) nhưng mình thấy xem thời sự rất là tốt để cập nhật kiến thức xã hội, sau này đi đâu nói chuyện, cà phê, tán gái hay phỏng vấn Fulbright cũng có cái mà nói, vừa cập nhật, vừa hấp dẫn. Chứ hỏi cái gì mà em cứ như là thành viên gia đình người rừng mới được đón từ Quảng Trị trở về thì thôi sang Mỹ em biết nói gì với các bạn Tây.

  • Ví dụ, nếu bạn học về Y tế công cộng, hãy tìm hiểu xem hệ thống y tế công cộng của Việt Nam hiện nay thế nào? Thím Kim Tiến làm cái quái gì mà dư luận lập cả Facebook Page kêu gọi Thím từ chức có tới hơn 1,500 likes ủng hộ. Vụ tiêm vac xin làm 3 trẻ chết vì sao? Vụ xét nghiệm máu trùng kết quả ở Hoài Đức thế nào?

 

  • Còn nếu bạn làm về Education, thì hãy tìm hiểu xem những vấn đề của giáo dục đại học Việt Nam ra sao? Cần cải cách gì? Cái bạn định làm khi ở Mỹ đóng góp gì vào thành tựu vĩ đại mà thím Ní Nuận và các đồng nghiệp đang làm như cái thông tư cộng điểm cho bà mẹ Việt Nam Anh Hùng đi thi đại học đợt vừa rồi. Nhỡ Fulbright hỏi năm sau nếu Fulbright có chính sách cộng điểm cho “Những người phụ nữ 3 đảm đang” khi apply học bổng thì bạn nghĩ sao, thì còn có cái mà ứng phó trả lời.

 

  • Nếu bạn apply ngành Banking và Finance thì nên dành thời gian tìm hiểu “bộ ba bất khả thi” mà ngài Thống đốc Ngân Hàng nhà nước Việt Nam Nguyễn Văn Bình xin được trao ½ giải Nobel nó ra sao? Những đóng góp vượt bậc của ngài vào chính sách tiền tệ thông qua chính sách vàng, chính sách tỷ giá ra sao…Xin lỗi, rất có thể bạn làm SBV mà nếu có hỏi câu hỏi về chính sách do sếp mình nghĩ ra thì đừng có mà quá extreme.

 

  • Nếu bạn apply ngành Quy hoạch đô thị hay Giao Thông thì xem hiện trạng quy hoạch đô thị của Việt Nam nó méo méo, chắp vá ở chỗ nào? Tại sao lại như thế? Tại sao đường ở Việt Nam đắt nhất nhì thế giới? Trước tình hình đó thì bạn định làm gì để thay đổi. Thành tựu của Thím Thăng với các đề xuất chính sách trời ơi thế nào?

 

  • Nếu bạn apply ngành Ngoại Giao, QHQT hay International Studies, bạn nên update tình hình biển đông, Triều tiên, xem cái anh Kim Jong Ủn con lão Kim Jong Ỉn làm cái gì mà có sinh năm 1984 mà anh cứ hắt hơi, sổ mũi 1 cái là các nước cứ run như con cầy sấy thế? Tình hình biển Đông hiện nay thế nào? Vai trò ASEAN ra sao? Vai trò của Mỹ ở đâu? Tụi Campuchia lừa thầy bán bạn thế nào mà để lại vết nhơ trong lịch sử ASEAN không ra được thông cáo chung. Vv…vv

 

  • Nếu bạn apply ngành Chính sách công, thì nghiên cứu xem quy trình lập pháp ở việt nam ra sao? Phản biện chính sách thế nào? Nghiên cứu tác động chính sách ra sao? Tại sao Chính phủ Việt Nam nhiều GS-TS (gà sống – thiến sót) thế mà sao chính sách nào dự thảo là cũng được đưa lên báo để giật title cho độc giả ném đá và lôi tên Bộ trưởng liên quan ra chửi thế. Liệu có thể làm gì để cải thiện chính sách công. Bạn nào theo Public Admin và Public Policy có thể tham khảo thêm bài viết của mình về đề tài  này để hiểu rõ và sâu hơn về ngành.

 

  • Nếu bạn apply ngành MBA, thì xem xem là tình hình quản trị công ty (Corporate Governance) của doanh nghiệp việt nam ra sao? Tính hiệu quả của Doanh nghiệp nhà nước thế nào mà cứ hàng năm làm thất thoát, thua lỗ ngân sách vài ngàn tỷ mà như dân ta mất vài ngàn đồng thế? Rồi tình hình hoạt động và phát triển của Financial Markets ở Việt Nam ra sao? Thị trường chứng khoán bị thao túng bởi các ông bầu, các đại gia thế nào? Các công ty niêm yết giờ ra sao mà giá cổ rẻ hơn mớ rau muống thế? Rồi thị trường bất động sản nữa, gặp phải cú shock gì mà các đại gia BĐS một thời vung tay quá trán bây giờ lại nằm bất động vì nhồi máu cơ tim rứa. Chịu khó mà vào đọc mấy trang hay về kinh tế như VnEconomy.vn hay mấy trang tổng hợp như CafeF hay Gafin.vn cũng được.

 

Trên đây là những ví dụ minh họa về những thứ mà các bạn có thể tìm hiểu và chuẩn bị. Các câu hỏi trên là do mình viết trên sự tổng hợp các chia sẻ của mọi người, kèm thêm 1 chút mắm muối cho nó đậm đà, vui tươi, phấn khởi chứ không phải là lấy từ bộ đề câu hỏi của Fulbright đâu mà các bạn chuẩn bị quấn khăn turban trên đầu ngồi học tủ mà rớt thì đừng có mà bắt đền anh Thịnh đấy. Cái này là mình phóng tác, gợi ý mang tính định hướng thôi, mình nghĩ là không nên chia sẻ thẳng ra là câu hỏi phỏng vấn chính xác là như thế này, hay như thế kia vì mỗi người có thể hỏi khác nhau, không ai giống ai cả. Nên chỉ chia sẻ chung thế thôi, chứ đừng có mách chị Nga, chị Hạnh bên Fulbright là câu hỏi này là do anh Thịnh tiết lộ vì anh Thịnh có phải là người phỏng vấn đâu mà tiết lộ =))

Đấy thế thôi, tóm lại các bạn cần chuẩn bị 2 cái về mặt kiến thức: (1) về học bổng Fulbright, (2) về kiến thức xã hội, kiến thức chuyên ngành.

Trước khi vào phòng phỏng vấn nhớ hít thở thật sâu, và nhớ là phải luôn BÌNH TĨNH và TỰ TIN nhưng đừng TỰ KIÊU & TINH VI mà cái mặt cứ hất lên trên trần nhà để tìm con thạch sùng để mà sờ ti vì rân (vốn rất) gian có câu: Tinh vi sờ ti con thạch sùng =))

Mặc gì khi đi phỏng vấn?

À, câu hỏi này thì quá đơn giản với các bạn nam rồi, chỉ quần âu sơ mi đi giày là ok rồi, lịch sự hơn tí nữa thì khoác cái áo vest, trịnh trọng hoàng tá tràng thì chơi nguyên bộ vest cho lộng lẫy, nhưng quan trọng không phải là bạn mặc gì, mà bạn nói gì khi phỏng vấn. Đối với Nam thì mình khuyên các bạn mặc cho lịch sự, trang nhã, đầu tóc gọn gang, ông nào có để tóc dài nghệ sỹ nếu ngành kiến trúc, hội họa thì buộc lại cho gọn, râu ria thì cắt đi cho cái mặt nó full bright một tẹo, chứ râu che mất nửa mặt chỉ còn half bright thôi thì dễ cho về nhà bắn half life năm sau chiến lại =))

Còn câu hỏi trên là một nỗi trăn trở muôn đời cho các bạn nữ. Khi mở tủ quần áo ra, họ lôi ra 1 bộ, ướm vào người, mắt nhìn 1 bộ khác trong tủ, và sự kiện này cứ thế cho đến khi họ mặc được vào người 1 bộ rồi soi gương, rồi ngắm, thấy chưa ổn lắm, cởi ra và lặp lại quy trình ban đầu. Sau khi mặc xong họ sẽ trang điểm, bôi bôi, trát trát, kẻ kẻ, vẽ vẽ mà mẹ tôi hay gọi là “vôi ve”. Nào có cần quá như thế không càng nàng râu tương lai của Fulbright. Lời khuyên của mình là hãy ăn mặc nhẹ nhàng, trang nhã, duyên dáng và lịch thiệp. Nữ có thể mặc váy, với áo khoác vest. Bạn chân ngắn, chân to, không tự tin mặc váy lắm thì mặc quần âu, áo sơ mi cũng được. Áo dài ư? Hình như từ hồi mình thi Fulbright đến giờ, mình chưa thấy bạn nào mặc áo dài đi phỏng vấn cả. Mà đây là phỏng vấn Fulbright chứ có phải là phỏng vấn hoa hậu đâu. Mình thấy là áo dài rất là đẹp, nhưng mà cái tà nó cứ bay bay khiến bạn di chuyển khó. Do vậy không recommend lắm.

Các bạn chỉ cần ăn mặc kín đáo, lịch sự, đừng ăn mặc hở hang. Cho dù có ủng hộ phong trào không mặc áo lót để chống ung thư vú như bà Tưng thì đi phỏng vấn mặc vào cho anh nhờ. Chứ thả rông, rồi ăn mặc sexy, mắt xanh mỏ đỏ bước vào thang máy ở KS Daewoo gặp thằng Tây nó tưởng “hàng” thì ôi. Anyway, mặc đơn giản, nhẹ nhàng, lịch sự trang nhã. Làm sao gây ấn tượng và thiện cảm với người đối diện, đừng quá lòe loẹt, diêm dúa hay phản cảm.

Trước khi phỏng vấn?

 Sáng dậy nhớ ăn uống cho đầy đủ, kẻo vào phòng mà ca-mơ-run vì đói thì khổ. Nhớ mà căn giờ cho chuẩn, áp dụng nguyên tắc, thà sớm còn hơn muộn. Giờ Hà Nội và Sài Gòn kẹt xe điên cuồng, lại thêm vài trận mưa hay chiều cường làm kẹt xe nữa thì teo. Do vậy, bạn nên cân nhắc khoảng cách từ nhà tới địa điểm phỏng vấn để có thể đến sớm trước 15 phút mà ngồi tĩnh tâm, ngắm nghía không gian đẹp của khách sạn và các chân dài, zai đẹp lượn lờ cho đầu óc thanh thản. Đừng đến muộn, vô cùng tối kỵ, vì đến muộn theo 1 nghiên cứu y học sẽ tạo ra tố chất gây ức chế tâm lý thần kinh, làm mặt không vui, đầu không khoái nữa. Cứ nhẩm trong đầu câu này này “Mình đi phỏng vấn, được thì được không được thì về đi làm tiếp, phấn đấu năm sau” chứ đừng tự gây sức ép cho bản thân mà bối rối, lo lắng thái quá.

Trong phòng phỏng vấn?

 Khi  đến lượt bạn, có người sẽ mời bạn vào phòng phỏng vấn. Hồi mình phỏng vấn, mình đứng ở cửa rõ lâu, trong bụng nghĩ : chết, hay là ở trong họ kêu mình vào rồi mà mình không nghe rõ do ồn quá mà không vào bắt họ đợi, hay là biết đâu họ chưa gọi mà mình tư dưng mở cửa xông vào thì quá mất điểm. Cuối cùng thì 1 vị trong 2 vị phỏng vấn đã ra mở cửa mời mình vào. Các bạn cứ bình tĩnh, đừng hồi hộp.

Khác với chính sách bên bộ GD&ĐT của anh Bộ trưởng Nuận, cứ vào phòng thi mà để điện thoại chuông reo là cởi, ý nhấm Chuông reo là trượt, bên Fulbright không đến nỗi thế nhưng mà thử tưởng tượng đang phỏng vấn mà điện thoại reo ầm ĩ kiểu ringstone “call me maybe” chẳng hạn thì chả biết tìm chỗ nào mà chui. Cái này các bạn phải lưu ý, vì phỏng vấn có thể rất lâu, 45 phút lận, biết đâu sếp thấy buổi sáng đi đâu lâu quá, hay người yêu ngồi đợi sốt ruột quá gọi xem tình hình thế nào, nên tốt nhất là tắt chuông hoặc an toàn hơn cả là tắt máy.

Khi vào phòng, bạn nên ngồi thoải mái thẳng lưng, đừng gù lưng mà cho họ thấy bạn không tự tin, đừng ưỡn ngực (nếu bạn định khoe hàng khủng) mà thấy mình tự đại. Ánh mắt tươi vui, nhìn thẳng, nhưng đừng nhìn người ta trừng trừng hay nhìn như muốn đứt cúc áo của họ vậy. Cố gắng giữ eye contact với họ và dò xem họ phản ứng ra sao với lời nói của bạn. Mắt đừng có đảo như rang lạc hay nhìn đi nơi khác thể hiện bạn không thành thật và tự tin cho lắm.

Giọng nói: nhẹ nhàng,từ tốn, không cần phải nói điệu đà, hay thể hiện iem đây giọng chuẩn Anh-Anh hay Anh-Mỹ. Họ không chấm phỏng vấn bằng giọng hay, mà là nội dung bạn thể hiện do vậy hãy cố gắng nói chậm, rõ, mạch lạc để đạt được mục tiêu giao tiếp. Nếu bạn nghe câu hỏi không rõ thì có thể yêu cầu nhẹ nhàng họ nhắc lại câu hỏi. Khi nghe câu hỏi, cố gắng tập trung nghe cho kỹ, rồi dành khoảng 30s cho mấy cái chip trên đầu hoạt động rồi hẵng trả lời. Đừng có vừa nghe câu hỏi xong, chưa nghe rõ rồi hăng máu nên chém gió làm bay cả tóc giả của người phỏng vấn (nếu có) thì Fulbright cho học bổng bao nhiêu thì lấy số đó ra mà đền =))

Quan điểm: Trong phỏng vấn sẽ có nhiều câu hỏi mà có thể xếp vào dạng “nhạy cảm” vì nó là dạng câu hỏi mang quan điểm cá nhân. Ví dụ như bạn nghĩ sao về cách Việt Nam ứng xử với Trung Quốc trong vấn đề biển Đông? Hay nếu ở Bộ Ngoại Giao, bạn có thể bị hỏi là bạn nghĩ sao về các chính sách đối ngoại dưới thời Bộ Trưởng Phạm Bình Minh – 1 Fulbrighter. Còn nếu bạn từ Bộ Giáo Dục thì bạn nghĩ gì về chính sách của Bộ Trưởng Nuận? Bạn nghĩ gì về việc Bộ Trưởng Nuận được tín nhiệm thấp nhất? hay bộ Y tế là bạn thấy Bộ Trưởng Kim Tiến có đáng phải từ chức như kêu gọi của dư luận không? Đấy, một vài ví dụ về câu hỏi mang tính nhạy cảm kiểu đó. Với dạng câu hỏi này, hãy giữ thái độtrung dung, chừng mực, không quá extreme. Đừng quen thói làm Nhà nước quen nịnh nọt mà đến đây nâng bi các sếp, thật phản cảm. Cũng đừng vì tự ái cá nhân, hay thù ghét vì bị đè nén bao lâu nay, nay nghĩ chắc mẩm sẽ đậu Fulbright sang Mỹ rồi mà ngồi “dìm hàng” lãnh đạo mình không thương tiếc. Nói chung là nếu họ hỏi thì mình cố gắng trả lời cho nó khéo như 1 nhà ngoại giao thực thụ. Ghi nhớ điều này, nhiều khi không phải cứ trả lời thẳng vào vấn đề mới là cách tốt nhất để gây ấn tượng. Một loạt các vấn đề nhạy cảm khác mà nếu có thể kiểm soát được buổi phỏng vấn, thì bạn nên tránh dẫn dắt buổi phỏng vấn vào các nội dung sau: tự do tôn giáo, nhân quyền, wikileak, Snowden, …vv

Kiểm soát nội dung: Đây là dạng phỏng vấn mở, tức là sẽ không có một bố cục câu hỏi nào cả, các câu hỏi sau sẽ liên quan tới câu hỏi trước, do vậy câu trả lời của bạn cho câu hỏi trước sẽ dẫn đến câu hỏi sau. Do đó, nhớ mà suy nghĩ kỹ trước khi trả lời, đừng có mà chém gió hăng quá mà lòi ra gót chân asin là thôi rồi lượm ơi. Làm sao dẫn dắt buổi phỏng vấn cho nó thành một buổi café nhẹ nhàng ở Highland, mà ai cũng có dịp được nói, được chia sẻ. Đừng biến 2 người phỏng vấn thành 2 khán giả bất đắc dĩ để ngồi nghe bạn chém gió, bởi họ sẽ chán nếu cách lập luận của bạn nghe thấy mệt.

Đặt câu hỏi: Khi buổi phỏng vấn biến thành buổi trao đổi thì bạn có thể được đặt câu hỏi cho người phỏng vấn. Nếu khi bị hỏi, mà bạn không nắm rõ, hãy thành thật và nói các vị là chuyên gia, tôi muốn được học hỏi ý kiến của các vị, từ đó tôi sẽ chia sẻ quan điểm của tôi. Như thế là thành thật, đừng có không biết mà chém gió như đúng rồi. Thường cuối buổi phỏng vấn, 2 người kia sẽ hỏi bạn là bạn có câu hỏi gì không? Thì đây là giây phút bạn có thể gây thiện cảm và câu giờ nếu thời gian phỏng vấn quá ngắn. Hãy đặt câu hỏi mở, tạo hứng thú, gắn với sở thích, lập trường của người kia thì họ sẽ giống như được “gãi đúng chỗ ngứa” mà ngồi chia sẻ với bạn lâu hơn.

Kết thúc buổi phỏng vấn?

 Hãy chào 2 người phỏng vấn một cách trân trọng, cảm ơn họ, gửi gắm vời lời cho tương lai…Bắt tay, chào tạm biệt và ra về. Khi bước ra khỏi vòng phỏng vấn nhớ chào cán bộ Fulbright đã kiểm tra hồ sơ của bạn trước phỏng vấn nhé. Bước ra khỏi phòng, việc đầu tiên cần làm là gì?

Nếu phỏng vấn xong mà “buồn” qúa thì việc đầu tiên là tâm sự ngay với William Cường. Hy vọng không ai sợ quá mà phải thay xiêm y. Sau đó, việc tiếp theo là nhớ kiểm tra đồng hồ xem là cuộc phỏng vấn kéo dài bao lâu. Theo tập tục bao đời nay của phỏng vấn Fulbright nếu trên 45 phút mà nội dung phỏng vấn khá sôi nổi, tạm ổn thì có thể yên tâm chờ đợi kết quả nhé.

Về nhà, không cần phải viết thư cảm ơn sau phỏng vấn cho Fulbright đâu. Chỉ cần nhớ viết ngay nhật ký hay chia sẻ để ghi lại những gì bạn đã trải qua, những câu hỏi mà bạn đã bị hỏi, những câu hỏi bạn đã hỏi họ để mà chia sẻ cho các bạn thế hệ sau đi sau mình. Đừng để lâu quá, rồi quên xừ nó mất và mất tính thời sự. Các bạn có thể gửi tâm sự, hay chia sẻ của mình sau buổi phỏng vấn về email của mình tại địa chỉ tranngocthinh@gmail.com . Rất mong nhận được chia sẻ của các bạn.

Chúc các bạn có một kỳ phỏng vấn thành công mỹ mãn.

Chào thân ái và quyết thắng :))

Trần Ngọc Thịnh

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s